Önce bilgisayarlar, sonra cep telefonları, şimdi de yapay elektronik gözler. Teknoloji artık öyle bir noktaya geldi ki ne takip edilebiliyor ne de akıl sır erdirilebiliyor. Kesin olan bir şey var ki o da yapay göz teknolojisi hem insanlık hem de teknolojik robotlaşma yönünde atılan en büyük adımlardan biri.

Ülkemizde ve dünyada maalesef her yıl 10-12 bin insan gözlerini kaybetmekte. Nedenleri ise çok fazla olmakla beraber araştırmalara göre %50’sinin travmalar sonucu gerçekleştiği biliniyor. Kaza dışında birçoğu doğrudan doğumdan gelen sebeplerden kaynaklanabiliyor.

Göz protezlerinin kullanımı ise 5000 yıllık bir geçmişe, Mısır mumyalarının yas tutma törenlerine dayanmaktadır. Ancak bizim anlattığımız yapay gözler son yıllarda gelişmekte olan elektronik ve canlı yapay gözler olacak. Zaten onların da temeli protez teknolojisine dayanıyor.
Yapay gözlerin çalışması, temel olarak görme yolları üzerinde bulunan sinir hücrelerinin, bir çeşit işlenmiş elektrik akımıyla uyarılması prensibine dayanıyor. Göz küresine yerleştirilmiş ve genellikle titanyum kasa ile korunan mikroçipe, bir kamera veya doğrudan gözün kendisinden çeşitli yollarla görüntü bilgilerinin kablosuz olarak gönderilmesiyle başlıyor. Görsel bilgileri alan çip, verileri işleyerek elektrodlara gönderiyor ve elektrodlar da sinirler aracılığıyla beyne görsel bilgileri iletiyor.
Gelişen teknolojiyle bugün doğrudan optik sinire bağlanabilen yapay gözler bulunmakta. Çip, göze ulaşan ışığı elektrik sinyallerine çevirip optik sinire iletiyor. Harici bir güç kaynağına ihtiyaç duyduğundan, kulak arkasına yerleştirilen minik bir pile, deriden çıkan bir kabloyla ulaşılması gerekiyor. Güç kaynağının deri altına yerleştirildiği gelişmiş versiyon üzerindeki çalışmalar ise halen devam etmekte.

Cisimleri ayırt edebildi
Almanya Tuebingen Üniversitesi’nden Prof. Eberhart Zrenner ve Retina Implant AG adlı şirketin tasarımı olan biyonik implant, 3 mm’lik çip üzerindeki 1500 ışık iletkeni ile ışığı optik sinire iletmekte, daha sonra retinadan gelen sinyaller beyni uyararak görmeyi sağlamaktadır. Cihazın test edildiği Miikka Terho (46) adlı hasta, masa üzerindeki cisimleri görerek, adını okuyabildi. Terho, alfabedeki 16 harfi ve grinin yedi farklı tonunu tanımlayabilmişti. Yapay göz, üç hastada başarılı olurken, test en iyi sonucu benek bölgesinde çip yerleştirilen kişilerde verdi. Miikka Terho isimli hastanın testlerinin gerçekleştirildiği videoyu aşağıda izleyebilirsiniz.