KÖYE GERİ DÖNÜŞLERDE SON GELİŞMELER
Doğu ve Güneydoğu Anadolu Bölgesinde köye geri dönüşlerin başlamasıyla konut, güvenlik, altyapı, su, ulaşım gibi problemlerin önemli ölçüde çözümlendiği, eğitim, sağlık ve işsizlik sorunlarının da giderilmesiyle köylerde kış aylarında kalanların sayısında artış olabileceği bildiriliyor. Terörden kaynaklanan nedenlerle yoğun bir hareketliliğin yaşandığı bu bölgelerden göç etmek zorunda kalan ailelerin, geriye dönme eğilimleri, istekleri ve bu konudaki çözüm yollarını tespit etmek amacıyla Fırat Üniversitesi’nde bugüne kadar yapılan araştırmaları içeren bir çalışma yapıldığı belirtiliyor. Söz konusu çalışmada, İçişleri Bakanlığı'nın verilerine göre, 2006 yılı itibariyle Adıyaman, Ağrı, Batman, Bingöl, Bitlis, Diyarbakır, Elazığ, Hakkari, Mardin, Muş, Şırnak, Siirt, Tunceli ve Van'da toplam 358 bin 335 kişinin köylerinden ayrıldığı kaydedilerek, bunların 137 bin 636'sının geri döndüğü ifade ediliyor.

Terör olaylarının büyük ölçüde kontrol altına alınması ve geri dönüşlerin sağlanmasının, geçim problemlerinin çözümlenmesi, köylerdeki doğal kaynakların yeniden işlenebilmesi, bölge kentlerinde yaşanan düzensiz kentleşme sorununun çözümlenmesine ve toplumda barışın, istikrarın sağlanmasına büyük katkı sağladığına işaret ediliyor. Buna karşın, köylere yeniden yerleşim sürecinin kolay olmadığına, acıların, kayıpların, geçmişteki olumsuz izlerin silinmesinin uzun bir süreç istediğine dikkat çekiliyor.

Geri dönüşlerin başlamasıyla birlikte konut, güvenlik, altyapı, su, ulaşım gibi problemlerin önemli ölçüde çözümlendiği, eğitim, sağlık ve işsizlik sorunlarının çözüm beklediği aktarılarak, bu sorunların da giderilmesiyle köylerde kış aylarında kalanların sayısında artış olabileceği vurgulanıyor.

Bölgenin ekonomik olarak gelişimini sağlamak için hayvancılık ve tarımın teşvik edilmesi, seracılık, arıcılık gibi köylünün geçimini sağlayabilecek alternatif geçim kaynaklarının çoğaltılması gerektiği de belirtilerek, özellikle kadınların ve çocukların yaygın ve örgün eğitime ulaşabilmelerinin sağlanması, sosyal yardım projeleri geliştirilmesi ve uygulanması gerektiği üzerinde duruluyor.

Terör nedeniyle göç edenlerin en önemli sorununun güvenli bir ortamın sağlanması olduğu dikkate alındığında konut sorununun da büyük ölçüde çözüldüğü, artık önemli olanın bu kişileri köylerinde kalıcı kılabilecek alternatifler üretmekten geçtiği bildiriliyor.

Yapılan araştırmalarda geri dönüşten memnun olmayanların oranının sadece yüzde 18 olduğu, geriye dönüşün önündeki en önemli engelin, dönülecek yerleşim yerindeki iş imkanlarının kısıtlı olmasından kaynaklandığı, köy halkına krediler verilip, küçük çaplı da olsa iş kurabilmelerine yardımcı olunabileceği, işsizliğin ülkemiz için olduğu kadar geri dönüş yapılan köyler için de başlıca bir sorun olduğu, bu amaçla bu kişilere yönelik istihdam artırıcı ve toplumsal hayata uyumu kolaylaştırıcı projeler geliştirilmesi gerektiği, yeniden yerleşime açılan köylerle ilgili çalışmalara da ihtiyaç olduğu kaydediliyor.

Doğu ve Güneydoğu Anadolu bölgelerinin geri kalmışlığında belirleyici faktörlerden biri olan terörün çözümünün, kültürel, demokratik ve sosyal politikalarla eşzamanlı olarak ekonomik kalkınma öncelikli bir yaklaşımla bulunacağı değerlendiriliyor.

Helin Demir
helindem@mynet.com